´Ad fontes´ is het motto van Sebastien Valkenberg. Ofwel: terug naar de bron. In zijn columns, essays en spreekbeurten grijpt hij terug op het denkwerk van grote filosofen. Zij bieden het beste weerwerk tegen slordig redeneren, modieuze denkbeelden en fact free filosofie.

Het hoogste goed aan de academie: diversiteit

Turven

Waar was de #ophef toen onlangs bekend werd welke wetenschappers een VENI-beurs krijgen? Deze beurs, aldus NWO op haar website, ‘is gericht op excellente onderzoekers die onlangs gepromoveerd zijn’. Loopt er op de Vrije Universiteit (VU) geen mannelijk talent rond? Van de vijf toegekende beurzen ging er vijf naar vrouwen.

De verontwaardiging bleef uit waar je die wel zou moeten verwachten. Het heet immers altijd heel deftig dat organisaties een afspiegeling moeten zijn van de samenleving. Maar ook als er prijzen worden uitgereikt gaan de alarmbellen af als het ideaal van eerlijk delen in het gedrang komt. Daarvan was nu, zacht uitgedrukt, geen sprake.

Meest opmerkelijk was misschien nog wel de berichtgeving door Ad Valvas, het universiteitsblad van de VU. Keurig somde het artikel op wat men gaat doen met het VENI- geld. Onderzoek doen naar lezen, arbeidsrecht, beeldvorming, financiële interventies en vreemdelingen. Maar pas echt belangrijk was het ontbreken van mannen in het rijtje. Dit gegeven had kennelijk zoveel nieuwswaarde dat het de nieuwskop bepaalde.

‘Geen VENI voor mannen aan de VU’. Wie dacht dat er een kritisch stuk zou volgen, kwam bedrogen uit. Niets over het glazen plafond dat doorgaans wordt aangeroepen om maatschappelijke verschillen te verklaren. Weg waren de duistere maatschappelijke structuren die er anders voor zorgen dat de ene groep wordt bevooroordeeld ten opzichte van de andere.

Waarom dan toch die opmerkelijk kop? Wellicht moet de lezer de verdeling van de beurzen (5-0 voor de vrouwen) zien als een teken van emancipatie. Moeilijk om er niet een milde vorm van genoegdoening in te zien.

Ongetwijfeld zijn de VENI-beurzen dik verdiend, daar gaat het niet om. Het enige wat ik doe is de uitslag beoordelen aan de hand van een criterium dat universiteiten anders maar wat graag hanteren. Dit criterium heet diversiteit, het summum bonum van deze tijd.

Luister naar het recente persbericht waarin de VU bekend maakte dat nanowetenschapper Vinod Subramaniam per één september de nieuwe rector magnificus wordt. Waarom ziet de Raad van Toezicht hem als een goede rector? ‘Hij brengt diversiteit en internationale ervaring en perspectief mee; dat helpt om diversiteit en de ambitie tot verdere internationalisering nog nadrukkelijker binnen de VU te realiseren.’

Hier slaat diversiteit natuurlijk niet op het geslacht van de rector, maar op diens Indiase komaf. Het gaat echter om het principe. Verschillende achtergronden (geslacht/ nationaliteit/ras/geloof) zijn goed, eenvormigheid is slecht of op zijn minst verdacht en moet tegengegaan worden.

Kennelijk is de boodschap – meer diversiteit – zo belangrijk dat het persbericht er in één zin maar liefst twee keer naar verwijst. Hier moet met andere woorden iets aan de man gebracht worden. Deze indruk wordt versterkt door de aanwezigheid van mensen en clubjes die het ideaal moeten helpen realiseren. De VU heeft een chief diversity officer, de andere Amsterdamse universiteit (UvA) een werkgroep Diversiteit.

Ziehier emancipatie nieuwe stijl, die ook elders in de samenleving populair is. Het gaat al lang niet meer over gelijke rechten. Wie de goede zaak is toegedaan, heeft tegenwoordig genoeg aan een Excel-sheet om de samenleving in onder te brengen.

De werkwijze doet denken aan die van de schaatsliefhebbers van vroeger. Die zaten voor de televisie met een schema op schoot mee te schrijven met wat er op het scherm gebeurde. Waar het hen ging om de rondetijden, gaat het de pleitbezorgers van diversiteit om maatschappelijke verschillen.

Elke maand zijn eigen ophef, nu begrijp je hoe het kan. Vorige maand betrof het de samenstelling van de talkshowtafels op televisie. Te weinig vrouwen, dat moest duiden op achterstelling, misschien geen bewuste, maar toch. Even daarvoor lagen de literaire prijzen onder het vergrootglas. Die bleken onevenredig vaak naar mannen te gaan en dat was erg.

Maatschappijkritiek hoeft niet moeilijk te zijn. Toegespitst op het feminisme: het is een kwestie van turven geworden.

Correctie: het is een kwestie van selectief turven. Schande als er te weinig vrouwen zouden aanschuiven op tv of meer literaire prijzen verdienen. Geen enkele man onder de ontvangers van de VENI-gelden daarentegen zorgt voor een nieuwsbericht waarvan je de strekking zou kunnen samenvatten als: kijk die kerels eens buitenspel staan! Ineens is het gedaan met die oproepen tot meer diversiteit.

Bron: Volkskrant 3 augustus 2015