´Ad fontes´ is het motto van Sebastien Valkenberg. Ofwel: terug naar de bron. In zijn columns, essays en spreekbeurten grijpt hij terug op het denkwerk van grote filosofen. Zij bieden het beste weerwerk tegen slordig redeneren, modieuze denkbeelden en fact free filosofie.

Verplichte orgaandonatie: modern lijfeigenschap

Brievenbus

Vergeet een keer de post te lezen en je lichaam wordt straks leeggeroofd. Zo ver zal het in de praktijk niet snel komen, maar toch. Loeiende verontwaardig is op zijn plaats over het voorstel van medisch specialisten en patiëntenverenigingen om het tekort aan orgaandonoren op te lossen. Hun plan ligt nu bij de informateurs van VVD en PvdA en komt hierop neer: stuur iedereen drie brieven. Wie daarop niet reageert, staat zijn organen automatisch af na zijn overlijden.

Nieuw is het plannetje niet. Eerder dit jaar kwamen CDA en D66 er ook mee, maar eigenlijk kun je er de klok gelijk opzetten dat het opduikt zodra de alarmklok weer eens wordt geluid over het tekort aan organen. Een beetje technocraat weet wel raad met dit probleem. Principes zijn maar hinderlijke dingen in zijn tomeloze zucht naar oplossingen.

Stel dat het ditmaal daadwerkelijk komt tot wetgeving. Op reis gaan wordt een riskante bezigheid. Na drie weken Italië kan de stapel met post flink oplopen. Je zult maar net dat ene schrijven missen. Weliswaar is nalatigheid één van de zeven hoofdzonden (‘Acedia’), maar de sanctie is in dit geval buitenproportioneel groot. Weg zeggenschap over het eigen lichaam!

Ja maar, iedereen kan te allen tijde zijn keuze veranderen. Het is de gebruikelijke reactie van voorstanders van verplichte orgaandonatie om eventuele ongerustheid weg te nemen. In werkelijkheid is deze toezegging natuurlijk een reusachtige sigaar uit eigen doos. Want wordt hier eigenlijk toegezegd? Het is dus mogelijk om terug te vorderen wat toch al aan jezelf toebehoorde.

Kennelijk zijn de medisch specialisten en patiëntenverenigingen, en eerder het CDA en D66, vóór modern lijfeigenschap. In hun ongeduld om de orgaantekorten op te lossen komt de les van de liberaal John Stuart Mill even niet zo goed uit. Hoe zei de Engelse filosoof het ook alweer in Over vrijheid (1859)? “Over zichzelf, over zijn lichaam en geest is het individu soeverein.” Mooie woorden, die bovendien de triomf over eeuwen van slavernij uitdrukken, maar nu dus even niet. De dramatische implicatie van het voorstel voor verplichte orgaandonatie is namelijk dat ieders lichaam in eerste instantie van de overheid is. Het is een gotspe dat je de zeggenschap hierover eerst moet verdienen via een gang naar de brievenbus.

Van de PvdA, nooit vies van bedilzucht, hoeven we weinig heil te verwachten en dus moet de redding moet dus komen van de VVD. Hopelijk legt de partij de brief van de medisch specialisten en patiëntenverenigingen naast zich neer. Alleen zo handelt ze in de geest van John Stuart Milll, die zich vanwege het onbezonnen plan voor verplichte orgaandonatie ongetwijfeld had omgedraaid in zijn graf. Maar – schrale troost! – wél met alle organen nog in zijn lichaam.

Bron: De Dagelijkse Standaard 21 oktober 2012

Geef een reactie