´Ad fontes´ is het motto van Sebastien Valkenberg. Ofwel: terug naar de bron. In zijn columns, essays en spreekbeurten grijpt hij terug op het denkwerk van grote filosofen. Zij bieden het beste weerwerk tegen slordig redeneren, modieuze denkbeelden en fact free filosofie.

‘Terugtredende overheid’ is helaas niet meer dan een mythe

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Marketingtechnisch is het neoliberalisme een meesterzet. De laatste jaren buitelen de opiniestukken over elkaar heen om dit kwaad aan de kaak te stellen.

De overheid zou een terugtrekkende beweging maken en steeds meer aan de markt overlaten. Deregulering, aldus die opiniestukken, is niets meer dan een duur woord voor mensen aan hun lot overlaten.

Als je een begrip maar vaak genoeg herhaalt, wordt het vanzelf gemeengoed. Dat het neoliberalisme zo’n succesnummer is, wil echter nog niet zeggen dat het ook daadwerkelijk bestaat.

60 procent
De feiten zeggen namelijk iets heel anders. Een terugtredende overheid? Het is een raadsel waarop die claim is gebaseerd. Het Centraal Bureau voor de Statistiek laat juist zien dat een omgekeerde ontwikkeling aan de gang is.

In 1900 bedroegen de overheidsuitgaven 10 procent van het Netto Nationaal Inkomen. Daarna klommen ze door tot 24 procent in 1950, om uit te komen op 60 procent nu.

Minister-president Mark Rutte had gelijk toen hij, in een vorig politiek leven, zei dat de overheid lijdt aan obesitas.

Badeend
Begrijpelijk is die vraatzucht wel. De Oostenrijkse filosoof Friedrich Hayek waarschuwde hier al voor in The Constitution of Liberty (1960). Zodra je begint met het optuigen van een verzorgingstaat is het einde zoek.

Al snel is het waarborgen van bestaanszekerheid niet meer voldoende en gaat de overheid op zoek naar andere terreinen waar ze haar macht kan doen gelden. Als de bedoelingen maar nobel zijn.

Je kunt een aardig zwartboek aanleggen met voorbeelden die Hayeks gelijk bevestigen. Daarin hoort Operatie Badeend zeker thuis. De term is afkomstig van prof.dr. Paul Frissen, hoogleraar bestuurskunde en medeauteur van het rapport ‘Terugtreden is vooruitzien’.

Als lid van de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling pleit hij voor minder overheidsbemoeienis. Ter illustratie verwijst hij naar de werkwijze van consultatiebureaus. ‘Bij huisbezoeken in Noord-Holland werd gecheckt of er een badeend was, als indicatie of er voldoende speelgoed was.’

Spionage
Groot is de ophef over de Amerikaanse overheid die er op los spioneert. Zij mag lak hebben aan onze privacy, maar een overheid die in je huis op eendenjacht gaat, is ook tamelijk verontrustend.

Het is dan ook moeilijk om te blijven spreken over de terugtredende overheid. Spreek liever over de mythe van de terugtredende overheid. Soms verlang je naar een flinke scheut neoliberalisme.

Bron: Elsevier.nl 5 juli 2013

Geef een reactie